Rak skóry to nie zawsze tylko „wyciąć i zapomnieć”.
Za nami pierwsza edycja multidyscyplinarnych warsztatów poświęconych nowoczesnemu leczeniu raków skóry w Nu-Med Centrum Diagnostyki i Terapii Onkologicznej Zamość : „Rak skóry – więcej niż chirurgia. Nowoczesna radioterapia, brachyterapia i leczenie systemowe w praktyce interdyscyplinarnej”.
Spotkanie było skierowane do lekarzy rodzinnych, dermatologów, chirurgów, onkologów klinicznych i radioterapeutów onkologicznych, ale jego najważniejsze przesłanie jest bardzo praktyczne także dla pacjentów:
W raku skóry liczy się nie tylko samo usunięcie zmiany (rodzaj wykonywanego zabiegu ma ogromne znaczenie dla ryzyka nawrotu), ale także całościowy dobór strategii leczenia, ocena ryzyka nawrotu, efekt kosmetyczny, zachowanie funkcji oraz dopasowanie leczenia do rzeczywistej sytuacji chorego.
Mówiliśmy przede wszystkim o dwóch najczęstszych nieczerniakowych rakach skóry:
– raku podstawnokomórkowym skóry (BCC),
– raku płaskonabłonkowym skóry (SCC).
W wielu przypadkach podstawą leczenia pozostaje chirurgia – precyzyjna z mapowaniem marginesu chirurgicznego. Są jednak sytuacje, w których warto wcześniej skonsultować się z radioterapeutą onkologicznym.
Radioterapia lub brachyterapia może być rozważana między innymi:
– jako leczenie pierwotne, gdy zabieg chirurgiczny nie jest możliwy, byłby zbyt obciążający albo mógłby wiązać się z istotnym defektem kosmetycznym lub czynnościowym, na przykład w okolicy nosa, ucha, powiek, wargi, skóry głowy, dłoni lub innych trudnych lokalizacji;
– po operacji, jeżeli wynik histopatologiczny wskazuje na cechy zwiększonego ryzyka nawrotu, takie jak dodatnie lub bardzo bliskie marginesy chirurgiczne, naciekanie okołonerwowe, głębokie naciekanie, agresywny podtyp histologiczny, niski stopień zróżnicowania, duży rozmiar guza albo wznowa;
– w przypadku zmian nawrotowych lub miejscowo zaawansowanych;
– objawowo i paliatywnie, gdy celem jest szybkie zmniejszenie krwawienia, bólu, nieprzyjemnego zapachu, owrzodzenia albo ochrona funkcji ważnych struktur, takich jak oko, ucho, warga czy ręka.
Szczególne miejsce zajmuje brachyterapia raka skóry. Jest to bardzo precyzyjna forma radioterapii, w której źródło promieniowania znajduje się bardzo blisko leczonej powierzchni. Dzięki temu można podać wysoką dawkę dokładnie tam, gdzie jest potrzebna, jednocześnie oszczędzając zdrowe tkanki otaczające. W odpowiednio dobranych przypadkach brachyterapia może dawać bardzo dobry efekt kosmetyczny i być cenną alternatywą tam, gdzie leczenie chirurgiczne wiązałoby się z dużym ubytkiem lub trudną rekonstrukcją.
Bardzo ważne jest też to, że leczenie można personalizować.
Nie każdy pacjent może lub chce codziennie dojeżdżać na leczenie czy położyć się w szpitalu. Czasem decydują o tym choroby współistniejące, wiek, sprawność, sytuacja rodzinna, opiekuńcza, zawodowa albo po prostu względy osobiste. Leczenie jest w większości przypadków krótkie i trwa najczęściej około tygodnia (w przypadku nowotworu pierwotnego i po operacji), a nawet jednozabiegowe, realizowane w ciągu jednego dnia.
Leczenie może być prowadzone ambulatoryjnie albo w warunkach szpitalnych – zależnie od wskazań, stanu pacjenta, rodzaju zmiany, celu leczenia oraz możliwości organizacyjnych. Najważniejsze jest to, aby plan był medycznie rozsądny i realny dla konkretnej osoby.
Podczas warsztatów:
– miałem przyjemność omówić wskazania do teleradioterapii i brachyterapii w leczeniu pierwotnym, pooperacyjnym i paliatywnym raków skóry;
– lek. Paulina Marcyniuk przedstawiła praktyczne aspekty brachyterapii zmian powierzchownych, nawrotowych i położonych w trudnych lokalizacjach;
– lek. Sylwia Romanowska-Schab omówiła leczenie systemowe zaawansowanych nowotworów skóry, w tym immunoterapię i terapie celowane.
To była dobra, praktyczna rozmowa o współpracy między specjalistami. Bo pacjent z rakiem skóry często potrzebuje nie jednej metody, ale dobrze zaplanowanej sekwencji leczenia: dermatologii, chirurgii, radioterapii-brachyterapii, onkologii klinicznej i kontroli po leczeniu.
Jeżeli mają Państwo rozpoznanego raka skóry, są po zabiegu i w wyniku histopatologicznym pojawiły się informacje o dodatnich lub bliskich marginesach, wznowie, naciekaniu okołonerwowym, głębokim naciekaniu albo jeśli zmiana znajduje się w trudnej kosmetycznie lub czynnościowo lokalizacji – warto skonsultować się z radioterapeutą onkologicznym.
Konsultacja nie oznacza automatycznie napromieniania. Oznacza ocenę, czy radioterapia-brachyterapia może poprawić bezpieczeństwo leczenia, zmniejszyć ryzyko nawrotu, ograniczyć objawy albo pomóc zachować dobry efekt kosmetyczny i funkcjonalny.
Poradnia Radioterapii Affidea NU-MED Zamość
Aleje Jana Pawła II 10, 22-400 Zamość
tel. 84 535 98 00
Rejestracja online: https://www.nu-med.pl/rejestracja-online-zamosc
Na konsultację do Poradni Radioterapii nie jest wymagane skierowanie. Warto zabrać ze sobą wynik histopatologiczny, opis zabiegu, dotychczasową dokumentację medyczną oraz, jeśli to możliwe, zdjęcie lub informację o lokalizacji leczonej zmiany.
Ostateczna kwalifikacja do leczenia zawsze wymaga konsultacji lekarskiej oraz analizy dokumentacji.
